Przepisy prawne

Dnia 30 sierpnia 2002 r. ukazał się ujednolicony tekst Ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 166, poz. 1360 z póź. zm.), która określa wymagania dla wprowadzanych do obrotu wyrobów, spójne z wymaganiami obowiązującymi w krajach Unii Europejskiej.

W 2000 r. weszły w życie dwie ustawy: Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 15, poz. 179 z póź. zm.) oraz Ustawa o ochronie niektórych praw konsumenta oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 z póź. zm.), które stanowią przeniesienie do polskiego prawa wymagań jednych z najważniejszych aktów prawnych Unii Europejskiej tj. Dyrektywy Rady 85/374/EEC – dotyczącej odpowiedzialności za wadliwe wyroby oraz Dyrektywy Rady 92/59/EEC, dotyczącej bezpieczeństwa wyrobów. Zobowiązują one producentów i handlowców do wprowadzania na rynek tylko wyrobów spełniających określone w normach i innych przepisach warunki dotyczące bezpieczeństwa wyrobu.

Z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej straciło moc Rozporządzenie Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów, które nie mogą być nabywane przez szkoły i placówki, jeżeli dostawca nie przedstawi odpowiedniego certyfikatu, oparte na Ustawie o badaniach i certyfikacji z dnia 3 kwietnia 1993 r.

Nowe regulacje w powyższej kwestii powstały w wyniku Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. Nr 6 z dnia 22 stycznia 2003 r. poz. 69) – na podstawie Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. Powyższe Rozporządzenie MENiS w § 2 nakłada na dyrektorów szkół i placówek obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole lub placówce. Zgodnie z § 9 ust. 2 sprzęty, z których korzystają osoby pozostające pod opieką szkoły lub placówki dostosowuje się do wymagań ergonomii, a w myśl ust. 3 szkoły i placówki nabywają wyposażenie posiadające odpowiednie atesty lub certyfikaty (w przypadku mebli i urządzeń rekreacyjno-sportowych – certyfikaty z uwagi na zachowanie wymagań ergonomii). Oznacza to obowiązek wyposażania szkół w sprzęt bezpieczny, odpowiadający wymaganiom norm oraz obowiązek żądania od producenta lub dostawcy właściwego, udokumentowanego certyfikatem – wyrobu bezpiecznego, dobrej jakości.

Wyroby, takie jak: meble szkolne i przedszkolne, sprzęt szkolny, urządzenia sportowe i urządzenia rekreacyjno-sportowe stanowiące wyposażenie placów zabaw nie podlegają Dyrektywom Nowego Podejścia funkcjonujących w krajach Unii Europejskiej, a więc nie podlegają wymogowi umieszczania na nich symbolu CE. Zgodnie z wymaganiami prawa niedopuszczalne jest umieszczanie symbolu CE na wyrobach nie objętych Dyrektywami Nowego Podejścia oraz okazywania Deklaracji Producenta. Podlega to karze grzywny.

Zdrowie dzieci i młodzieży w każdym społeczeństwie jest przedmiotem szczególnej troski i stanowi problem o kluczowym znaczeniu. Wzrastające w ostatnich latach znaczenie działań zapobiegawczych, wynikające z „woli bezpieczeństwa” społeczeństw, zaowocowało wydaniem szeregu międzynarodowych, regionalnych i krajowych aktów normatywnych i prawnych w zakresie ogólnych i szczegółowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa użytkowania wyrobów, w tym mebli szkolnych.

Wydany w 1987 roku przez międzynarodowe organizacje normalizacyjne Przewodnik ISO/IEC nr 50 „Bezpieczeństwo dziecka i normy – ogólne wytyczne” nakłada wymóg uwzględnienia w fazie projektowania i wytwarzania wyrobów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży wszelkich możliwych działań zapobiegawczych wypadkom oraz obrażeniom podczas ich użytkowania. Przewodnik zobowiązuje handlowców do wprowadzania na rynek tylko wyrobów spełniających określone w normach i innych przepisach wymagania dotyczące bezpieczeństwa. Wyroby powinny ponadto uwzględniać dane antropometryczne odniesione do tych dzieci, dla których zaprojektowano wyrób. Dotyczy to wieku, wzrostu, wagi itp.

W projektowaniu, produkcji i użytkowaniu mebli szkolnych niezmiernie istotne jest stosowanie zasad ergonomii – m. in. dostosowanie funkcjonalnych parametrów mebli do antropometrycznych wymiarów dzieci i młodzieży. Nieodpowiednie stanowisko pracy ucznia powoduje statyczne, nieprawidłowe obciążenie poszczególnych części kręgosłupa i mięśni, jest przyczyną zmęczenia dziecka; prowadzi do deformacji kręgosłupa i utrwalenia wad postawy, które trudno jest później skorygować.

  • antropometria – jedna z metod badań antropologii polegająca na pomiarach części ciała ludzkiego,
  • ergonomiczność mebli do pracy – dostosowanie konstrukcji mebli do budowy i proporcji ciała ich użytkowników z punktu widzenia zapewnienia optymalnych warunków wykonywania pracy (na podstawie pomiarów antropometrycznych dzieci i młodzieży),
  • grupy wzrostowe – przedziały wzrostu dzieci i młodzieży (uczniów) odpowiadające numerom wielkości mebli szkolnych (stołów i krzeseł), zgodnie z normą PN-EN 1729-1:2007.

W przypadku powyższych wyrobów mogą występować:

  • zagrożenia mechaniczne poprzez występowanie ostrych krawędzi, stworzenie możliwości zakleszczenia, zaczepienia ubrania lub potknięcia i upadku, brak barier ochronnych, niewłaściwe i zagrażające bezpieczeństwu nie ergonomiczne wymiary urządzeń i mebli, zastosowanie niewłaściwego podłoża pod urządzenia rekreacyjno- sportowe itp.,
  • zagrożenia chemiczne wynikające z zastosowania przez producentów materiałów zawierających substancje toksyczne, środki alergenne i substancje potencjalnie rakotwórcze takie jak azbest, ołów, formaldehyd i inne niedopuszczalne materiały określone w Dyrektywie 76/769/EEC i przepisach prawa dotyczących ochrony zdrowia i środowiska naturalnego.

Dla wyrobów, które są objęte Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. (Dz. U. Nr 6 z dnia 22 stycznia 2003 r. poz. 69) tj. mebli szkolnych i przedszkolnych, sprzętu szkolnego stanowiącego wyposażenie sal gimnastycznych i boisk; urządzeń rekreacyjno-sportowych stanowiących wyposażenie placów zabaw, odbiorcy tych wyrobów zobowiązani są do żądania od dostawców okazywania aktualnych certyfikatów zgodności z wymaganiami właściwych norm.

Wśród wyrobów, które są objęte tym wymogiem znajdują się:
  • meble szkolne i przedszkolne, zarówno szkieletowe (krzesła, ławki, stoliki, biurka itp.) jak i skrzyniowe (regały, szafy, biblioteki, itp.) przeznaczone do wszystkich dydaktycznych pomieszczeń użytkowanych przez dzieci i młodzież,
  • sprzęt szkolny – jak tablice szkolne, gabloty, wieszaki itp.,
  • urządzenia sportowe stanowiące wyposażenie sal gimnastycznych (drabinki, kozły, konie, skrzynie itp.), boisk sportowych (bramki do piłki nożnej i ręcznej, sprzęt do siatkówki, koszykówki itp.),
  • urządzenia stanowiące wyposażenie placów zabaw tj. zestawy zabawowe, huśtawki, wieże, zjeżdżalnie, karuzele, urządzenia kołyszące, ściany wspinaczkowe, piaskownice itp.

Uwaga!
Urządzenia na place zabaw nie są zabawkami, chociaż potocznie tak się mówi. Zabawki dla dzieci np.: klocki, lalki, samochodziki itp. zaliczane są do obowiązkowego (regulowanego) obszaru systemu oceny zgodności funkcjonującego w krajach UE i podlegają Dyrektywie Nr 88/378/EWG – Bezpieczeństwo zabawek – oraz wymagają oznaczania symbolem CE.